POL2103 การเมืองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย 1/2561

การสอบไล่ภาค 1 ปีการศึกษา 2561

ข้อสอบกระบวนวิชา POL 2103 การเมืองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย

คําสั่ง ข้อสอบอัตนัยทั้งหมด 4 ข้อ ให้นักศึกษาทําทุกข้อ

ข้อ 1 ที่กล่าวว่า “แนวคิดการมีส่วนร่วมทางการเมืองเป็นส่วนหนึ่งของการปกครองในระบอบประชาธิปไตย” มีลักษณะหรือรูปแบบ และสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญของไทยปี พ.ศ. 2540 หรือไม่อย่างไร

แนวคําตอบ

การมีส่วนร่วมทางการเมืองเป็นส่วนหนึ่งของการปกครองในระบอบประชาธิปไตย เป็นการ เปิดโอกาสให้ประชาชนได้ร่วมแสดงความคิดเห็นและตัดสินใจต่อการเมืองการปกครองของประเทศ

Samuel P. Huntington & Jorge I. Dominguez กล่าวว่า การมีส่วนร่วมทางการเมือง หมายถึง กิจกรรมหรือการกระทําของประชาชนที่ต้องการมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจของรัฐบาล โดยที่การกระทํานั้น เป็นไปทั้งถูกต้องตามกฎหมายหรือผิดกฎหมาย ใช้กําลังหรือไม่ใช้กําลัง ทั้งที่สําเร็จและล้มเหลว

พรศักดิ์ ผ่องแผ้ว กล่าวว่า การมีส่วนร่วมทางการเมือง หมายถึง กิจกรรมต่าง ๆ ตามความ สมัครใจของสมาชิกในสังคมการเมืองที่จะกระทํา โดยมีจุดมุ่งหมายทั้งทางตรงและทางอ้อม ต้องการมีอิทธิพลต่อ การกําหนดนโยบายหรือการทํางานของรัฐบาล ไม่ว่าจะในระดับท้องถิ่นหรือระดับชาติ

ดังนั้นการมีส่วนร่วมทางการเมืองจึงเป็นการกระทําของประชาชนเพื่อมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ ของรัฐบาล ซึ่งสามารถกระทําได้หลายรูปแบบด้วยกัน เช่น การเข้าร่วมออกเสียงเลือกตั้ง การเข้าร่วมเป็นสมาชิก พรรคการเมือง การเข้าร่วมสมัครเลือกตั้งเป็นนักการเมือง การเข้าร่วมถอดถอนผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมือง การเข้าร่วมเสนอกฎหมายและเสนอนโยบาย การเข้าร่วมแสดงความคิดเห็น การเข้าร่วมชุมนม เป็นต้น

การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนภายใต้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540รัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2540 เป็นรัฐธรรมนูญที่เปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วม ทางการเมืองอย่างชัดเจน โดยบัญญัติไว้ในหมวด 5 แนวโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ มาตรา 76 ว่า “รัฐต้องส่งเสริม และสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการกําหนดนโยบาย การตัดสินใจทางการเมือง การวางแผนพัฒนา ทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง รวมทั้งการตรวจสอบการใช้อํานาจรัฐทุกระดับ”

ดังนั้นในรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2540 จึงมีบทบัญญัติที่รับรองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ในการมีส่วนร่วมทางการเมืองทั้งในระดับชาติและระดับท้องถิ่นหลายประการด้วยกัน เช่น

1 การเข้าร่วมออกเสียงเลือกตั้ง รัฐธรรมนูญได้บัญญัติให้ประชาชนมีสิทธิเข้าร่วม ออกเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา คณะผู้บริหารท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น และสมาชิก สภาท้องถิ่น โดยมาตรา 105 บัญญัติว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้งนั้นต้องมีสัญชาติไทย มีอายุไม่ต่ํากว่า 18 ปีบริบูรณ์ และ มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 90 วัน

2 การเข้าร่วมสมัครเลือกตั้งเป็นนักการเมือง ได้แก่ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิก วุฒิสภา คณะผู้บริหารท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น และสมาชิกสภาท้องถิ่น เช่น

– มาตรา 107 บัญญัติว่า ผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ต้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิด มีอายุไม่ต่ำกว่า 25 ปีบริบูรณ์ สําเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรี เป็นสมาชิก เรรคการเมืองไม่น้อยกว่า 90 วัน เป็นต้น

3 การเข้าร่วมเสนอกฎหมาย

– มาตรา 170 บัญญัติว่า ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 50,000 คน มีสิทธิ เข้าชื่อร้องขอต่อประธานรัฐสภา เพื่อให้รัฐสภาพิจารณากฎหมายตามที่กําหนดไว้ในหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของ ชนชาวไทย และหมวด 5 แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ

– มาตรา 287 บัญญัติว่า ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จํานวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจํานวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีสิทธิเข้าชื่อร้องขอต่อประธาน สภาท้องถิ่นเพื่อให้สภาท้องถิ่นพิจารณาออกข้อบัญญัติท้องถิ่นได้

4 การเข้าร่วมถอดถอนผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมือง ผู้ดํารงตําแหน่งในองค์กรอิสระ ตามรัฐธรรมนูญ และผู้ดํารงตําแหน่งระดับสูง

– มาตรา 304 บัญญัติว่า ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจํานวนไม่น้อยกว่า 50,000 คน มีสิทธิเข้าชื่อร้องขอต่อประธานวุฒิสภาเพื่อให้วุฒิสภามีมติถอดถอนผู้ดํารงตําแหน่งนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี สมาชิก สภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา ประธานศาลฎีกา ประธานศาลรัฐธรรมนูญ ประธานศาลปกครองสูงสุด อัยการสูงสุด กรรมการการเลือกตั้ง ผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภา ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ กรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ฯลฯ ที่มีพฤติการณ์ร่ํารวยผิดปกติ ส่อไปในทางทุจริตต่อหน้าที่ ส่อว่ากระทําผิดต่อตําแหน่งหน้าที่ราชการ สอว่ากระทําผิด ต่อตําแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม หรือส่อว่าจงใจใช้อํานาจหน้าที่ขัดต่อบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย

– มาตรา 286 บัญญัติว่า ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จํานวนไม่น้อยกว่า 3 ใน 4 ของจํานวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่มาลงคะแนนเสียง เห็นว่าสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหาร ท้องถิ่นผู้ใดไม่สมควรดํารงตําแหน่งต่อไป ให้สมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นผู้นั้นพ้นจากตําแหน่ง ทั้งนี้ การลงคะแนนเสียงต้องมีผู้มีสิทธิเลือกตั้งมาลงคะแนนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจํานวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด

5 การเข้าร่วมแสดงความคิดเห็น

– มาตรา 59 บัญญัติว่า บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับข้อมูล คําชี้แจง และเหตุผลจาก หน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น ก่อนการอนุญาตหรือการดําเนินโครงการ หรือกิจกรรมใดที่อาจมีผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขอนามัย คุณภาพชีวิต หรือส่วนได้เสียสําคัญอื่นใด ที่เกี่ยวกับตนหรือชุมชนท้องถิ่น และมีสิทธิแสดงความคิดเห็นของตนในเรื่องดังกล่าว