LAW4007 นิติปรัชญา S/2548

Advertisement

การสอบไล่ภาคฤดูร้อน  ปีการศึกษา  2548

ข้อสอบกระบวนวิชา  LAW4007 นิติปรัชญา

คำแนะนำ  ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 3 ข้อ

ข้อ  1  หลักนิติธรรมและดื้อแพ่ง  (Civil  Disobedience)  คืออะไร  มีหลักการสำคัญอะไรบ้าง  จงอธิบายพร้อมยกตัวอย่างประกอบ

Advertisement

ธงคำตอบ

หลักนิติธรรม  (Rule  of  Law)  หมายถึง  การเคารพเชื่อฟังต่อกฎหมาย  หรือหมายถึง  การที่รัฐบาลต้องปกครองด้วยกฎหมายและอยู่ภายใต้กฎหมาย  ดังวลีสมัยใหม่ที่ว่า  รัฐบาลโดยกฎหมาย  มิใช่ตัวบุคคล  ซึ่งหลักนิติธรรมจะสัมพันธ์อยู่กับเรื่องกฎหมาย  เหตุผลและศีลธรรม  เสรีภาพของประชาชนและรัฐความยุติธรรมความเสมอภาค  และเป็นที่เข้าใจกันกว้างๆว่าหลักนิติธรรมเป็นเรื่องของการใช้เหตุผลและความเป็นธรรม

ไดซีย์  (Dicey)  นักกฎหมายรัฐธรรมนูญของอังกฤษนำเสนอในหนังสือ  “Law  of  the  Constitution”  โดยมิได้ให้นิยามความหมายของหลักนิติธรรมไว้โดยตรง  แต่เขาบอกว่าหลักนิติธรรมนั้นแสดงออกโดยนัย  3  ประการ คือ  (เป็นหลักนิติธรรมที่สร้างขึ้นเป็นการเฉพาะสำหรับระบบกฎหมายของอังกฤษ)

1       การที่ฝ่ายบริหารไม่มีอำนาจลงโทษบุคคลใดได้ตามอำเภอใจ  เว้นเพียงในกรณีที่มีการละเมิดกฎหมายโดยชัดแจ้ง  และการลงโทษที่อาจกระทำได้นั้นจะต้องกระทำตามกระบวนการปกติของกฎหมายต่อหน้าศาลปกติของแผ่นดิน

2       ไม่มีบุคคลใดอยู่เหนือกฎหมาย  ไม่ว่าเขาจะอยู่ในตำแหน่งหรือเงื่อนไขประการใดๆ ทุกๆคนล้วนต้องอยู่ภายใต้กฎหมายและศาลเดียวกัน

3       หลักทั่วไปของกฎหมายรัฐธรรมนูญหรือสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนเป็นผลจากคำวินิจฉัยตัดสินของศาลหรือกฎหมายธรรมดา  (ตรงนี้เฉพาะประเทศอังกฤษ)  มิใช่เกิดจากการรับรองค้ำประกันเป็นพิเศษโดยรัฐธรรมนูญ

ไดซีย์กล่าวอย่างน่าสนใจเอาไว้ว่า  หลักนิติธรรมนั้นตรงกันข้ามกับรัฐบาลทุกระบบที่บุคคลผู้มีอำนาจใช้

บังคับจับกุมคุมขังบุคคลใดได้อย่างกว้างขวางโดยพลการหรือตามดุลพินิจของตนเอง

การดื้อแพ่งกฎหมาย  (Civil  Disobedience) หมายถึง  การกระทำที่เป็นการฝ่าฝืนกฎหมายโดยสันติวิธี  เป็นการกระทำเชิงศีลธรรม  ในลักษณะของการประท้วงคัดค้านต่อกฎหมายที่ไม่เป็นธรรมหรือต่อการกระทำของรัฐบาลที่เห็นว่าไม่ถูกต้อง

จอร์ห  รอลส์  (John  Rawls)  ให้นิยามการดื้อแพ่งต่อกฎหมายของประชาชนว่า  คือการฝ่าฝืนกฎหมายด้วยมโนสำนึก  ซึ่งกระทำโดยเปิดเผยในที่สาธารณะ  โดยไม่ใช้ความรุนแรง  และเป็นการกระทำในเชิงการเมืองที่ปกติมุ่งหมายจะให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในกฎหมายหรือนโยบายของรัฐบาล

รอลส์ให้ความเห็นชอบในการดื้อแพ่งกฎหมายของประชาชน  แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขแห่งความชอบธรรมตามที่กำหนดต่อไปนี้

1       ต้องเป็นการกระทำที่มีจุดประสงค์ของการสร้างความเป็นธรรมให้เกิดขึ้นแก่สังคม  อันเป็นการกระทำในเชิงการเมือง  แต่ต้องมิใช่เป็นการมุ่งทำลายระบบกฎหมายทั้งหมดหรือรัฐธรรมนูญ  (Constitution  Theory  of  Civil  Disobedience)

2       ต้องเป็นกฎหมายที่ขาดความชอบธรรมเป็นอย่างยิ่ง  อันฝ่าฝืนหลักธรรมขั้นพื้นฐานหรืออิสรภาพขั้นมูลฐาน  เช่น  เรื่องความเสมอภาคเท่าเทียม  (Equal  Liberty)

3       ต้องถือว่าเป็นการปฏิบัติการซึ่งเป็นทางเลือกสุดท้าย

4       การต่อต้านกฎหมายต้องกระทำโดยสันติวิธีโดยเปิดเผย  (Public  Act)

Advertisement