LAW4007 นิติปรัชญา 1/2558

Advertisement

การสอบไล่ภาค 1 ปีการศึกษา 2558

ข้อสอบกระบวนวิชา LAW 4007 นิติปรัชญา

คําแนะนํา ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 3 ข้อ

ข้อ 1. ปรัชญากฎหมายธรรมชาติในยุคโบราณและยุคปัจจุบันมีจุดร่วม และ/หรือจุดแตกต่างกันอย่างไร และในทัศนะของนักศึกษา สังคมไทยปัจจุบันควรยึดถือหลักคุณค่าแห่งศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ 3 ระดับ ในปรัชญากฎหมายธรรมชาติสมัยใหม่หรือไม่ เพราะเหตุใด

Advertisement

ธงคําตอบ

– ปรัชญากฎหมายธรรมชาติ ปรากฏตัวขึ้นในลักษณะที่เป็นการแสดงออกซึ่งความบันดาลใจ ของมนุษย์ ที่มุ่งมั่นจะค้นหาหลักการอันสูงส่งซึ่งเป็นกฎหมายอุดมคติที่จะคอยกํากับกฎหมายลายลักษณ์อักษร ของมนุษย์ในลักษณะที่เป็นอภิปรัชญา หรือที่เรียกว่า กฎหมายธรรมชาติ นั่นเอง

ซึ่งแนวคิดตามหลักกฎหมายธรรมชาตินั้น เชื่อว่า มีกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวกับพฤติกรรมของมนุษย์ ที่แน่นอนอยู่ อันเป็นกฎเกณฑ์ที่มีอยู่แล้วในธรรมชาติ หรือเป็นสิ่งที่ธรรมชาติให้มาซึ่งจะมุ่งเน้นในเรื่องคุณธรรม ศีลธรรม และความยุติธรรมภายในกฎหมาย ดังนั้น รัฐจึงควรที่จะบัญญัติหรือตรากฎหมายให้สอดคล้องกับหลักการ ของกฎหมายธรรมชาติ

ปรัชญากฎหมายธรรมชาติตามความหมายในทางทฤษฎีจะแบ่งออกเป็น 2 นัย ได้แก่

ทฤษฎีแรก เป็นทฤษฎีกฎหมายธรรมชาติที่ปรากฏในยุคโบราณจนถึงยุคกลาง ถือว่า กฎหมายธรรมชาติเป็นหลักเกณฑ์ของกฎหมายอุดมคติที่มีค่าบังคับสูงกว่ากฎหมายที่มนุษย์บัญญัติขึ้นเอง ดังนั้น กฎหมายใดที่มนุษย์บัญญัติขึ้นแล้วขัดหรือแย้งต่อกฎหมายธรรมชาติย่อมไม่มีค่าบังคับเป็นกฎหมาย

ทฤษฎีที่สอง เป็นทฤษฎีกฎหมายธรรมชาติในยุคปัจจุบัน ถือว่าหลักกฎหมายธรรมชาติเป็น เพียงอุดมคติของกฎหมายที่จะบัญญัติขึ้น ดังนั้นการบัญญัติหรือตรากฎหมายจึงควรให้สอดคล้องกับหลัก กฎหมายธรรมชาติ กฎหมายที่ขัดหรือแย้งกับหลักกฎหมายธรรมชาติอาจถือว่าเป็นกฎหมายที่ไม่มีค่าทาง กฎหมายโดยสมบูรณ์ แต่ไม่ถึงกับเป็นโมฆะหรือไม่มีค่าบังคับทางกฎหมายเสียเลย

จากความหมายของปรัชญากฎหมายธรรมชาติทั้ง 2 ทฤษฎีดังกล่าวข้างต้น จะเห็นได้ว่า ปรัชญากฎหมายธรรมชาติในยุคโบราณและยุคปัจจุบันต่างก็ยึดมั่นในแนวคิดทางกฎหมายแบบศีลธรรมนิยม เพียงแต่ปรัชญากฎหมายยุคโบราณจะมีลักษณะอภิปรัชญาสูงและเคร่งครัดในหลักกฎหมายธรรมชาติที่กฎหมาย ของมนุษย์ไม่อาจขัดแย้งได้ ซึ่งต่างจากปรัชญากฎหมายยุคปัจจุบันที่มีลักษณะผ่อนปรนประนีประนอมมากขึ้น มี ความหลากหลายในคําอธิบายมากขึ้น ตลอดจนมีจุดเด่นในการเน้นศีลธรรมทางกฎหมายในลักษณะการเคารพ ต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และสิทธิมนุษยชน

สําหรับหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ 3 ระดับในปรัชญากฎหมายธรรมชาติสมัยใหม่ที่ประกอบด้วย ศักดิ์ศรีในระดับเผ่าพันธุ์ของมนุษย์ทั้งหมด ระดับกลุ่มบุคคล และในระดับปัจเจกบุคคลนั้น สังคมไทยปัจจุบันควร ยึดถือหลักคุณค่าแห่งศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ทั้ง 3 ระดับ มิใช่ยึดถือหรือเลือกปฏิบัติต่อระดับใดระดับหนึ่งเป็นการเฉพาะ เช่น การนําหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในระดับเผ่าพันธุ์ของมนุษย์ทั้งหมดมาใช้เป็นฐานของกฎหมายใน การบัญญัติกฎหมาย การออกกฎหมายเพื่อยืนยันต่อสิทธิที่จะได้รับการเคารพต่อการดํารงอยู่หรือวิถีชีวิตของมนุษย์ ระดับที่ 2 เช่น การออกกฎหมายต่อต้านการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ การแบ่งแยกเผ่าพันธุ์ เป็นต้น และการออกกฎหมาย ที่กําหนดให้ชดเชยความเสียหายแก่บุคคล หรือการกําหนดสิทธิของบุคคลต่าง ๆ ซึ่งถือว่าเป็นการเคารพต่อศักดิ์ศรี ความเป็นมนุษย์ของปัจเจกบุคคล

ซึ่งในสังคมไทยปัจจุบันนั้น ในการจัดทํารัฐธรรมนูญนั้น ก็มักจะมีบทบัญญัติที่เป็นหลักการ พื้นฐานในการยึดถือและคุ้มครองหลักคุณค่าแห่งศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ทั้ง 3 ระดับ เช่น บัญญัติว่า “ศักดิ์ศรี ความเป็นมนุษย์ สิทธิ์ และเสรีภาพของบุคคลย่อมได้รับการคุ้มครอง” “การใช้อํานาจโดยองค์กรของรัฐทุกองค์กร ต้องคํานึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ และเสรีภาพตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ” เป็นต้น

 

Advertisement