LAW1001 หลักกฎหมายมหาชน การสอบไล่ภาค1 ปีการศึกษา 2554

Advertisement

การสอบไล่ภาค  1  ปีการศึกษา  2554

ข้อสอบกระชวนวิชา  LAW 1001 หลักกฎหมายมหาชน

คำแนะนำ  ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วนมี  3  ข้อ

ข้อ  1  ขอให้นักศึกษาอธิบายสาระสำคัญของหลักกฎหมายมหาชนต่อไปนี้

Advertisement

ก.      หลักนิติรัฐ
ข.      หลักประโยชน์สาธารณะ

ธงคำตอบ

ก.      หลักนิติรัฐ  ลักษณะสำคัญของ  “นิติรัฐ”  อธิบายโดยสรุปได้ว่า  “นิติรัฐเป็นรัฐที่ต้องยอมตนอยู่ใต้ระบบกฎหมายในความสัมพันธ์กับปัจเจกชน  และเพื่อคุ้มครองสถานะของปัจเจกชน  โดยรัฐยอมตนอยู่ใต้กฎเกณฑ์ที่กำหนด”  ดังนั้นใน  “นิติรัฐ”  การกระทำของรัฐต่อปัจเจกชนจึงมีอยู่สองนัย  คือ

1       รัฐต้องกำหนดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน
2       รัฐต้องกำหนดวิธีการและมาตรการซึ่งรัฐหรือหน่วยงานของรัฐสามารถใช้เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนด

ซึ่งกฎเกณฑ์ทั้งสองประการดังกล่าวนี้ทำให้เกิดผล  คือ  “การจำกัดอำนาจรัฐ”  หมายความว่า  การใช้อำนาจรัฐต้องอยู่ภายใต้ระบบกฎหมายที่รัฐกำหนด

ด้วยเหตุนี้  เมื่อฝ่ายปกครองเข้าไปมีนิติสัมพันธ์กับประชาชน  ฝ่ายปกครองก็ไม่สามารถจะฝ่าฝืนหรือหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะนั้นได้  ยิ่งไปกว่านั้นถ้าเป็นนิติรัฐที่มีการพัฒนาก้าวหน้าอย่างสมบูรณ์แล้ว  กรณีก็จะเข้มงวดถึงกับว่าถ้าไม่มีกฎหมายที่รัฐสภาตราขึ้นให้อำนาจฝ่ายปกครองไว้  ฝ่ายปกครองก็ไม่อาจจะกระทำการใดๆ  อันเป็นการบังคับประชาชนได้เลยถ้าประชาชนไม่สมัครใจ  ซึ่งหมายความว่า  ถ้าไม่มีกฎหมายที่รัฐสภาตราขึ้นให้อำนาจฝ่ายปกครองไว้โดยตรงหรือโดยปริยายแล้ว  ฝ่ายปกครองก็จะไม่สามารถใช้มาตรการอย่างใดๆต่อประชาชนผู้อยู่ใต้ปกครองได้เลย

ใน  “นิติรัฐ”  แม้จะมีกฎหมายให้อำนาจฝ่ายปกครองไว้  ฝ่ายปกครองก็ยังต้องดำเนินการตามที่กฎหมายให้อำนาจไว้  ด้วยวิธีการและตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด  หรืออาจจะกล่าวได้อีกอย่างหนึ่งว่า  ฝ่ายปกครองซึ่งเป็นองค์กรใช้อำนาจรัฐจะกระทำการใดๆต่อประชาชนได้ก็ต่อเมื่อมีกฎหมายให้อำนาจไว้  และด้วยวิธีการที่ระบบกฎหมายในขณะนั้นได้กำหนดไว้เท่านั้น

ถ้าหากว่าฝ่ายปกครองได้ละเมิดหลักการแห่ง  “นิติรัฐ”  ดังกล่าว  ประชาชนก็สามารถดำเนินคดีกับการกระทำที่มิชอบทุกประเภทของฝ่ายปกครอง  โดยการร้องขอต่อผู้มีอำนาจวินิจฉัยขอให้  “ยกเลิก”  หรือ  “เพิกถอน”  หรืออาจจะขอให้  “เปลี่ยนแปลงแก้ไข”  การกระทำหรือคำสั่งอันมิชอบด้วยกฎหมายของฝ่ายปกครองได้

สรุป  “นิติรัฐ”  ก็คือ  ระบบที่สร้างขึ้นมาโดยมีวัตถุประสงค์ให้เป็นหลักในการป้องกันและ แก้ไขเยียวยาการใช้อำนาจรัฐตามอำเภอใจของฝ่ายปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ  ทั้งนี้ก็เพื่อคุ้มครอง  “สิทธิและเสรีภาพของประชาชน”  นั่นเอง  และกฎหมายที่ใช้ในการปกครองต้องเป็นกฎหมายที่ดี  (Good  Law)  เป็นกฎหมายที่ชอบธรรมด้วย

ข. หลักประโยชน์สาธารณะ  คือ  การตอบสนองความต้องการของคนส่วนใหญ่ในสังคม  ไม่ใช่การตอบสนองความต้องการของใครคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะ  และไม่ใช่การตอบสนองความต้องการของผู้ที่ดำเนินการนั้นเอง  ดังนั้น  ประโยชน์สาธารณะก็คือ  ความต้องการของคนแต่ละคนที่ตรงกัน  และมีจำนวนมากจนเป็นคนหมู่มาก  หรือเป็นประโยชน์ของคนส่วนใหญ่ในสังคมนั่นเอง  ซึ่งความต้องการของคนส่วนใหญ่นั้นถือเป็นประโยชน์สาธารณะ  และมีความแตกต่างกับประโยชน์ส่วนบุคคลของเอกชนแต่ละคน

องค์กรที่แสดงถึงประโยชน์สาธารณะ  ได้แก่  องค์กรของรัฐฝ่ายบริหาร  องค์กรของรัฐฝ่ายนิติบัญญัติ  และองค์กรของรัฐฝ่ายตุลาการ

1)    องค์กรของรัฐฝ่ายบริหาร  ในส่วนของรัฐบาลนั้นต้องมีการกำหนดนโยบายของรัฐบาลในการบริหารประเทศ  ซึ่งนโยบายของรัฐบาลจัดทำเพื่อประโยชน์สาธารณะ  นอกจากนั้นประโยชน์สาธารณะเป็นสิ่งที่ฝ่ายปกครองมีหน้าที่ต้องดำเนินการ  ถ้าเป็นกิจกรรมที่รัฐสภาได้ตราเป็นกฎหมายออกมาแล้ว  หากฝ่ายปกครองไม่ดำเนินการย่อมเป็นการไม่ชอบ  เพราะว่าเหตุที่ให้ฝ่ายปกครองมีอำนาจ  ก็เพราะฝ่ายปกครองมีภาระหน้าที่ที่จะต้องดำเนินการเพื่อตอบสนองความต้องการของคนส่วนใหญ่ในสังคม  ฝ่ายปกครองจึงต้องใช้อำนาจนั้นเพื่อให้ภาระหน้าที่นั้นบรรลุผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์ของกฎหมาย

2)    องค์กรของรัฐฝ่ายนิติบัญญัติ  ได้แก่  รัฐสภา  ทำหน้าที่ออกกฎหมายมาบังคับใช้กับประชาชน  และควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินของรัฐบาล  ซึ่งก็เพื่อประโยชน์สาธารณะ

3)    องค์กรของรัฐฝ่ายตุลาการ  คือ  ศาล  ไม่ว่าจะเป็นศาลยุติธรรม  ศาลปกครอง  ศาลทหาร  ศาลรัฐธรรมนูญ  ซึ่งจะทำหน้าที่ในอำนาจหน้าที่ของแต่ละศาลที่แตกต่างกัน  แต่ทั้งนี้ก็เพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนและเพื่อประโยชน์สาธารณะด้วย

Advertisement