LAW3016 กฎหมายปกครอง S/2555

การสอบไล่ภาคฤดูร้อน ปีการศึกษา 2555

ข้อสอบกระบวนวิชา LAW 3016 กฎหมายปกครอง (สําหรับนักศึกษาคณะรัฐศาสตร์)

คําแนะนํา ข้อสอบเป็นอัตนัยล้วน มี 4 ข้อ

ข้อ 1. จงทําตามคําสั่งต่อไปนี้

ก. จงอธิบายอํานาจดุลพินิจ และอํานาจผูกพัน หมายความว่าอย่างไร พร้อมยกตัวอย่างประกอบ

ข. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครองหมายความว่าอย่างไร และบทบัญญัติต่อไปนี้เรื่องใดในมาตราใดบ้างที่จะต้องดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

มาตรา 4 การเช่าตามพระราชบัญญัตินี้ต้องทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มิฉะนั้นเป็นโมฆะ เมื่อครบกําหนดระยะเวลาการเช่าแล้ว ผู้เช่าและผู้ให้เช่าอาจตกลงกันต่อระยะเวลา การเช่าออกไปอีกได้ มีกําหนดไม่เกินห้าสิบปีนับแต่วันที่ตกลงกันและต้องทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นเป็นโมฆะ

มาตรา 5 ผู้ให้เช่าต้องเป็นเจ้าของอสังหาริมทรัพย์เท่านั้น การเช่าที่ดินที่มีเนื้อที่เกินกว่าหนึ่งร้อยไร่จะต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดีตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กําหนดในกฎกระทรวง การจดทะเบียนการเช่าตามพระราชบัญญัตินี้ การกําหนดประเภทของพาณิชยกรรมหรือ อุตสาหกรรมที่ให้ทําการเช่า และการใช้หรือการเปลี่ยนแปลง ประเภทการใช้อสังหาริมทรัพย์ ตามที่เช่าให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กําหนดในกฎกระทรวง ให้อธิบดีมีอํานาจเพิกถอนการจดทะเบียนการเช่าที่ฝ่าฝืนหรือมิได้ปฏิบัติตามความในวรรคสองและวรรคสาม

มาตรา 6 สิทธิการเช่าตามพระราชบัญญัตินี้ให้สามารถนําไปใช้เป็นหลักประกันการชําระหนี้โดยการจํานองได้และให้นําบทบัญญัติเกี่ยวกับการจํานองอสังหาริมทรัพย์มาใช้บังคับโดยอนุโลม

มาตรา 7 สิทธิและหน้าที่ตามการเช่าให้ตกทอดแก่ทายาทได้ และผู้เช่าจะให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิ์การเช่าไม่ว่าทั้งหมดหรือแต่บางส่วนให้แก่บุคคลภายนอกก็ได้ เว้นแต่จะกําหนดไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญาเช่า

มาตรา 8 การแก้ไขรายการที่จดทะเบียนการเช่า การให้เช่าช่วง การนําสิทธิการเช่าเป็นหลักประกันการชําระหนี้ การโอนสิทธิการเช่าหรือการตกทอดทางมรดกต้องทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นจะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกมิได้

ธงคําตอบ

ก. “อํานาจดุลพินิจ” คืออํานาจที่กฎหมายได้บัญญัติให้แก่เจ้าหน้าที่ในการดําเนินการใช้อํานาจ ตามที่กฎหมายได้กําหนดไว้หรือไม่ก็ได้ แม้ว่าจะมีข้อเท็จจริงตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ครบถ้วนแล้ว เช่น กรณีที่ ประชาชนไปขออนุญาตพกพาอาวุธปืน แม้จะมีเอกสารหลักฐานครบถ้วนตามที่กฎหมายได้กําหนดไว้ แต่กฎหมาย ก็ให้อํานาจเจ้าหน้าที่ผู้มีอํานาจคือนายทะเบียนอาวุธปืนสามารถใช้ดุลพินิจว่าจะออกใบอนุญาตพกพาอาวุธปืน ให้หรือไม่ก็ได้ ซึ่งจะต้องพิจารณาจากสภาพและความเหมาะสมอื่น ๆ ประกอบด้วย

“อํานาจผูกพัน” คืออํานาจที่กฎหมายได้บัญญัติให้แก่เจ้าหน้าที่ว่า เมื่อมีข้อเท็จจริงตามที่ กฎหมายบัญญัติไว้ครบถ้วนแล้ว เจ้าหน้าที่จะต้องดําเนินการใช้อํานาจตามที่กฎหมายได้บัญญัติไว้โดยไม่ชักช้า เช่น กรณีที่ประชาชนมีอายุครบเกณฑ์ตามที่กฎหมายกําหนดได้ไปขอทําบัตรประจําตัวประชาชน ดังนี้ถ้ามีเอกสารหลักฐาน ครบถ้วนตามที่กฎหมายได้กําหนดไว้ เจ้าหน้าที่จะต้องจัดทําบัตรประจําตัวประชาชนให้ เนื่องจากเป็นหลักเกณฑ์ ของการทําบัตรประจําตัวประชาชนที่กฎหมายได้กําหนดไว้เช่นนั้น

ข. “วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง” หมายความว่า การเตรียมการและการดําเนินการของ เจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคําสั่งทางปกครอง หรือกฎและรวมถึงการดําเนินการใด ๆ ในทางปกครองตามพระราชบัญญัตินี้ (พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 มาตรา 5)

จากความหมายของวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองดังกล่าว จะเห็นได้ว่า การดําเนินการของ เจ้าหน้าที่ที่จะต้องดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองนั้น จะต้องเป็นกรณีการเตรียมการและ การดําเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคําสั่งทางปกครองหรือกฎ

ดังนั้น บทบัญญัติต่าง ๆ ตามปัญหา เรื่องและมาตราที่จะต้องดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการ ทางปกครอง ได้แก่

1 มาตรา 4 ที่บัญญัติว่า “การเช่า ต้องทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงาน เจ้าหน้าที่” ซึ่งเมื่อมีการทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ การรับจดทะเบียนของ เจ้าหน้าที่ถือว่าเป็นคําสั่งทางปกครอง ดังนั้นจึงต้องมีการดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

2 มาตรา 5 วรรคแรก ที่บัญญัติว่า “ ต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดี” ซึ่งการอนุมัติของ อธิบดีนั้นถือว่าเป็นคําสั่งทางปกครอง ดังนั้นจึงต้องมีการดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

3 มาตรา 5 วรรคสอง ที่บัญญัติว่า “การจดทะเบียนการเช่า” ซึ่งเมื่อมีการจดทะเบียน การรับจดทะเบียนถือว่าเป็นคําสั่งทางปกครอง ดังนั้นจึงต้องมีการดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

มาตรา 5 วรรคสาม ที่บัญญัติว่า “ให้อธิบดีมีอํานาจเพิกถอนการจดทะเบียนการเช่า…” ซึ่งการเพิกถอนการจดทะเบียนของอธิบดีถือว่าเป็นคําสั่งทางปกครอง ดังนั้นจึงต้องมีการดําเนินการตามวิธีปฏิบัติ ราชการทางปกครอง

มาตรา 6 ที่บัญญัติว่า “ โดยการจํานอง..” ซึ่งการจํานองนั้นจะต้องทําเป็นหนังสือและ จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ และเมื่อมีการรับจดทะเบียน การรับจดทะเบียนถือว่าเป็นคําสั่งทางปกครอง ดังนั้นจึงต้องมีการดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง และ

มาตรา 8 ที่บัญญัติว่า “การแก้ไขรายการที่จดทะเบียนการเช่า” ซึ่งการแก้ไขรายการ ที่จดทะเบียนเป็นคําสั่งทางปกครอง ดังนั้นจึงต้องมีการดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง

ส่วนมาตรา 7 ไม่ได้เป็นเรื่องของการเตรียมการและการดําเนินการของเจ้าหน้าที่ในการจัดให้มี คําสั่งทางปกครอง หรือกฎ จึงไม่ต้องดําเนินการตามวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองแต่อย่างใด